Η Αθήνα της δεκαετίας του ’90

Μας χωρίζουν πλέον 26 χρόνια από το ξεκίνημα εκείνης της δεκαετίας. Μιας δεκαετίας, που μπήκαν τα θεμέλια για μερικές από τις σημαντικότερες αλλαγές που γνώρισε η πρωτεύουσα, όσον αφορά τις υποδομές της.

Το 1992 έγινε η αρχή για τη κατασκευή των νέων γραμμών (2 & 3) του Μετρό. Η Αθήνα θα αποκτούσε, επιτέλους, ένα σύγχρονο και αξιόπιστο μέσο μαζικής μεταφοράς. Ένα έργο πνοής, ίσως το σημαντικότερο από όλα όσα έγιναν τα προηγούμενα χρόνια.

Σημαντική ήταν και η κατασκευή του νέου Διεθνούς Αεροδρομίου στα Σπάτα, με αποτέλεσμα η δεκαετία του ’90 να αποτελέσει την αρχή του τέλους για το αεροδρόμιο στο Ελληνικό.

Βέβαια δεν πρέπει να παραλείψουμε τη κατασκευή της Αττικής Οδού, που ξεκίνησε το 1997.

Omonoia Sqr 1990 +Dromeas

 

1990: Η Πλατεία Ομονοίας στη γνωστή κυκλική μορφή της. Τελευταία προσθήκη ο Δρομέας, του Κώστα Βαρότσου, που είχε τοποθετηθεί εκεί το 1988 επί δημαρχίας Μιλτιάδη Έβερτ. Αργότερα, το γυάλινο γλυπτό θα μεταφερθεί σε νέα θέση, απέναντι από το Χίλτον, όπου στέκει ως σήμερα. Αφορμή, οι εργασίες για τη κατασκευή του Μετρό. Στην περίοδο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, η πλατεία θα αλλάξει μορφή, ενώ θα ισχύσουν νέες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Το αποτέλεσμα ήταν (και είναι) σαφώς υποδεέστερο. Η κυκλική πλατεία-κόμβος που αποτέλεσε το έμβλημα της σύγχρονης Αθήνας κατά τη δεκαετία του ’60, πέρασε στην ιστορία και πλέον ζει μόνο στις αναμνήσεις μας.

Ομόνοια 1992 (photo by Graham Elgin)

Ομόνοια 1992 (photo by Graham Elgin)

 

H οδός Αγίου Κωνσταντίνου, στη συμβολή με την οδό Ακομινάτου, τον Αύγουστο του 1991

H οδός Αγίου Κωνσταντίνου, στη συμβολή με την οδό Ακομινάτου, τον Αύγουστο του 1991

 

1990. Κίνηση επί της Λεωφ. Βασιλέως Κωνσταντίνου, στο ύψος του Καλλιμάρμαρου.

1990. Κίνηση επί της Λεωφ. Βασιλέως Κωνσταντίνου, στο ύψος του Καλλιμάρμαρου.

 

Άποψη της πόλης, με φόντο τον Λυκαβηττό, γύρω στο 1990. (photo by Nick Pellegrino)

Άποψη της πόλης, με φόντο τον Λυκαβηττό, γύρω στο 1990.
(photo by Nick Pellegrino)

 

Πατησίων 1991. (photo by Hans Olermann)

Πατησίων 1991. (photo by Hans Olermann)

 

Η Πλατεία Συντάγματος, το 1991. Λήψη προς την οδό Όθωνος. (photo by Hans Olermann)

Η Πλατεία Συντάγματος, το 1991. Λήψη προς την οδό Όθωνος.
(photo by Hans Olermann)

 

Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας, με το τρόλεϊ Νο 13 σε πρώτο πλάνο. Έτος, 1990. (photo by Paul Haywood)

Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας, με το τρόλεϊ Νο 13 σε πρώτο πλάνο. Έτος, 1990.
(photo by Paul Haywood)

 

Πανεπιστημίου 1992.

Πανεπιστημίου 1992.

 

Οδός 3ης Σεπτεμβρίου, 1994. (photo by James Taylor)

Οδός 3ης Σεπτεμβρίου, 1994.
(photo by James Taylor)

 

Μάρτιος 1995. (photo by Tarantino Vincenzo)

Μάρτιος 1995. (photo by Tarantino Vincenzo)
Περισσότερα κείμενα και φωτογραφίες με την παλαιά Αθήνα μπορείτε να βρείτε στο: Billy Files
http://athensvibe.gr
Γιατί τα ταξί της Αθήνας ήταν γκρι και οι ράγες των τρένων ήταν διαφορετικές στην Πελοπόννησο, από την υπόλοιπη

Μπήκα στο ταξί στην πλατεία Κάνιγγος, και μόλις έκατσα στη θέση του συνοδηγού άρχισα να τσεκάρω αν είχα όλα τα πράγματά μου, γυαλιά, κινητό, χαρτιά και χαρτάκια. «Έτσι λοιπόν που λες, φίλε μου! Είναι όλοι τους λαμόγια!» ακούστηκε ξαφνικά μια φωνή από το πίσω κάθισμα απευθυνόμενη στον ταρίφα. Αυτός που μίλησε ήταν ένας εξηντάρης με κοιλιά. Φαίνεται πως με την είσοδό μου είχα διακόψει κάποια συζήτηση. «Αυτό να λέγεται…» είπε ο ταρίφας μηχανικά, μόνο και μόνο για να τροφοδοτήσει την κουβέντα. «Από παλαιοτάτων χρόνων…» συμπλήρωσε μια δεύτερη φωνή από πίσω….

«Εδώ, ρε σεις, όταν έγινε ο σιδηρόδρομος επί Τρικούπη, φέραν τα λαμόγια άλλες ράγες για τη Στερεά Ελλάδα κι άλλες για την Πελοπόννησο!» είπε ο γέρος ανασκαλεύοντας την ιστορία. «Άλλες ράγες; Μα πώς έγινε αυτό;» απόρησε ο εξηντάρης. «Όπως σας τα λέω, παιδιά μου! Αυτό έγινε γιατί μπλέξαν τα λαμόγια και οι προμηθευτές τους. Έτσι το ένα λαμόγιο αγόρασε εξοπλισμό από τη Γερμανία και το άλλο από την Αγγλία. Μόνο που οι ράγες αυτές ήταν ασύμβατες. Είχαν άλλη απόσταση μεταξύ τους οι μεν από τις δεν!» είπε ο γέρος. «Απίστευτο!» μουρμούρισε ο εξηντάρης. «Το απίστευτο δεν είναι αυτό!

Το απίστευτο είναι πως οι πολιτικάντηδες της εποχής, για να ικανοποιήσουν –με το αζημίωτο βέβαια– και τα δύο λαμόγια, έστρωσαν και με τα δύο συστήματα τις ράγες. Στην ουσία, όμως, έκοψαν τη χώρα στα δύο. Γιατί ένα τρένο που ερχόταν από τη Σαλονίκη δεν μπορούσε να συνεχίσει για Πελοπόννησο, αφού οι γραμμές από τον Ισθμό και κάτω ήταν διαφορετικές. Έτσι επιβάτες και εμπορεύματα έπρεπε να συνεχίσουν το ταξίδι τους με άλλο τρένο!» είπε ο γέρος καταλήγοντας. «Τι λες, ρε, παιδί μου…» σχολίασε ο ταρίφας με λανθάνουσα αποδοκιμασία.

«Βέβαια! Είναι βλέπετε πάγια τακτική να μπαίνει το προσωπικό συμφέρον πάνω από το συνολικό!» είπε ο γέρος δεικτικά. «Απίστευτο…» μουρμούρισε πάλι ο εξηντάρης. «Ρε, τα λαμόγια!» αναφώνησε χασκογελώντας ο ταρίφας. «Να σας πω κι ένα τελευταίο, πριν κατέβω! Θυμάστε που παλιά τα ταξί ήταν βαμμένα γκρι;» ρώτησε ο γέρος. «Ναι, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’80!» πετάχτηκε ο ταρίφας. «Βεβαίως και τα θυμόμαστε!» αναφώνησε ο εξηντάρης. Κι εγώ τα θυμόμουν όταν ήμουν παιδάκι. Ήταν γκρίζα με μια λευκή μπορντούρα.

Κι αργότερα, όταν πια ήμουν στην εφηβεία, είχα μια φίλη που όταν έπαιρνε τα βράδια ταξί για να γυρίσει σπίτι της, μ’ έβαζε και σημείωνα τον αριθμό της πινακίδας, μήπως και την πείραζε ο ταξιτζής. Χαμογέλασα, αυτό το αδιόρατο, μερικές φορές αμήχανο χαμόγελο των αναμνήσεων, αλλά η φωνή του γέρου μ’ επανέφερε στην πραγματικότητα.

ΤΑ ΓΚΡΙ ΤΑΞΙ

«Μήπως ξέρει κάποιος από εσάς πώς έγινε και βάφτηκαν τα ταξί γκρι;» ρώτησε ο γέρος. Κοιταχτήκαμε μεταξύ μας, αλλά κανένας δεν ήξερε. Ο εξηντάρης κύριος στράφηκε με προσοχή στο συνομιλητή του και ο ταρίφας ανασηκώθηκε στο κάθισμα κι άρχισε να ρίχνει κλεφτές ματιές μέσα από τον καθρέφτη. Ήμασταν όλοι αυτιά. «Ακούστε λοιπόν!» είπε ο γέρος. «Κάποτε προκηρύχθηκε πλειοδοτικός διαγωνισμός για την αγορά χρωμάτων, προκειμένου να βαφτούν τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού.

Ένας έμπορος λοιπόν, που είχε καλές διασυνδέσεις στο υπουργείο Αμύνης, το έμαθε εγκαίρως και φρόντισε να προμηθευτεί τα απαραίτητα χρώματα για τη δουλειά αυτή. Σημειωτέον ότι τα χρώματα αυτά έχουν ειδικές προδιαγραφές λόγω της χρήσης τους στο αλμυρό νερό και λοιπά . »Μπορεί λοιπόν ο έμπορος να είχε προμηθευτεί τα σωστά χρώματα, η επιτροπή όμως που ήθελε να δώσει σε κάποιον άλλο τη δουλειά, έθεσε την τελευταία στιγμή κάποιες “άλλες” προδιαγραφές για τα χρώματα και αποφάσισε να πάρει διαφορετική μάρκα χρώμα, από άλλον δικό της προμηθευτή».

«Και τι έγινε τελικά;» ρώτησε ο εξηντάρης με αγωνία. «Το θέμα είναι πως αυτή η λαμογιά έγινε τόσο άκομψα, που προκειμένου να μη ζημιωθεί ο πρώτος προμηθευτής –ο οποίος είχε και γερό πολιτικό δόντι– η κυβέρνηση πήρε την απόφαση να χρησιμοποιήσουν την μπογιά για να βάψουν τα ταξί!» είπε ο γέρος. «Τι λες τώρα!» είπε, ξανά ο ταρίφας, για πρώτη φορά εντυπωσιασμένος. «Έτσι ακριβώς έγινε, παιδιά μου!

Προκειμένου λοιπόν να μη ζημιωθεί ο προμηθευτής των χρωμάτων, οι ταξιτζήδες της εποχής εξαναγκάστηκαν να βάψουν τα ταξί τους γκρίζα, με δικά τους έξοδα φυσικά. Βλέπετε, στο τέλος πάντα ο απλός κόσμος πληρώνει το μάρμαρο…» είπε ο γέρος μ’ έναν τρόπο σχεδόν διδακτικό… ΥΓ: τώρα δε μένει παρά να μάθουμε ποιος τα πήρε, για να βάψουν τα ταξί κίτρινα .

Η ιστορία, και το απόσπασμα του διαλόγου, είναι αυθεντική, από το βιβλίο του Γιάννη Λογαρά: «ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΚΙΤΡΙΝΗΣ ΦΥΛΗΣ», εκδόσεις Σοφίτα.

Το βιβλίο περιέχει ιστορίες και διηγήσεις ταξιτζήδων που κατέγραψε ο συγγραφέας….

http://www.mixanitouxronou.gr

ΔΕΝ γυρίστηκε ο «Μπακαλόγατος» εκεί που λένε ότι γυρίστηκε.

Πριν λίγες μέρες απολαύσαμε τον γνωστό Μπακαλόγατο για πρώτη φορά με χρώμα. Με αφορμή την προβολή της ταινίας εμφανίστηκαν και πάλι δημοσιεύματα που τοποθετούν το παντοπωλείο τoυ κυρ Παντελή στο Καφέ – ουζερί «Ακροβάτης». Ο ισχυρισμός ότι Μπακαλόγατος είχε γυριστεί σε κάποιο μαγαζί στο Μεταξουργείο είχε εμφανιστεί το 2010 στην ESPRESSO με τον τίτλο Καφέ – ουζερί «Ακροβάτης: Εδώ γυρίστηκε ο «Μπακαλόγατος» και έκτοτε αναπαράχθηκε στο διαδίκτυο από πολλά μπλογκ και ιστοσελίδες.

Αυτή τη φορά είδαμε το ανυπόστατο δημοσίευμα να παίρνει σάρκα και οστά και να εμφανίζεται και σε ρεπορτάζ στη τηλεόραση στην εκπομπή ΣΟΥΚΟΥ του ΑΝΤ1. Ας δούμε όμως πρώτα το άρθρο, το οποίο ενδεικτικά, μπορείτε να δείτε στο zappit.gr και fthis.gr.

Μπακαλόγατος: Πώς είναι σήμερα το παντοπωλείο «Οι Χρυσές Καρδιές»;

Η θρυλική ελληνική ταινία έρχεται σε Α΄ έγχρωμη τηλεοπτική μετάδοση, απόψε στις 20:00, στον ΑΝΤ1.
Ο μοναδικός και ξεκαρδιστικός Ζήκος, ο «Μπακαλόγατος» του παντοπώλη κυρ Παντελή, με τις αξεπέραστες ατάκες και τη μοναδική καπατσοσύνη του, έρχεται τώρα σε Α’ έγχρωμη τηλεοπτική μετάδοση, αποκλειστικά στον ΑΝΤ1 και.. θα γίνει της «ΚΑΚΟΜΟΙΡΑΣ» από χρώματα! Με στόχο να γεμίζει την καθημερινότητά μας με μοναδικές τηλεοπτικές στιγμές, ο ΑΝΤ1 βάζει «χρώμα» και μας προσφέρει τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε για πρώτη φορά στην ελληνική τηλεόραση τη θρυλική ελληνική ταινία «O Μπακαλόγατος», απόψε στις 20.00.

Πράσινος από τη ζήλεια, μπλε από το ξύλο, κόκκινος από θυμό.. Ο αγαπημένος μας Ζήκος, με τις περιπέτειες και τα καμώματά του αλλάζει χρώματα και έρχεται «χρουματιστός»! Ο Κώστας Χατζηχρήστος υποδύεται έναν αφελή επαρχιώτη μπακαλόγατο, που γίνεται εξαιτίας της μεγαλομανίας του περίγελος των ανθρώπων της γειτονιάς. Βασικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας παίζει για άλλη μία φορά ο έρωτας. Τον μεγάλο Έλληνα κωμικό, πλαισιώνουν πολλοί γνωστοί ηθοποιοί.

Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας και η εκπομπή ΣΟΥΚΟΥ βρέθηκαν στη γειτονιά του Μπακαλόγατου στο Μεταξουργείο. 54 χρόνια μετά, πολλά έχουν αλλάξει αλλά κάποια έχουν μείνει ίδια…

Διαβάζοντας το παραπάνω άρθρο και βλέποντας το βίντεο από την εκπομπή ΣΟΥΚΟΥ, είχαμε αρκετές αμφιβολίες γιατί υπάρχουν μεγάλες διαφορές από τις σκηνές στο μπακάλικο με το κτίριο του Καφέ – ουζερί «Ακροβάτης» Έτσι αποφασίσαμε να το ψάξουμε περισσότερο.

Αρχικά, η ταινία αναφέρει πως τα γυρίσματα έχουν γίνει στα στούντιο της ΦΙΝΟΣ ΦΙΛΜ. Υπάρχουν κάποιες σκηνές στην ταινία που σίγουρα γυρίστηκαν σε εξωτερικό χώρο, αλλά το μπακάλικο του κυρ Παντελή, μοιάζει να είναι κάποιο στούντιο.

Το μπακάλικο στην ταινία έχει μόνο μια πόρτα και δεν είναι κάποιο γωνιακό μαγαζί. Οι πλευρές του καταστήματος είναι:

  1. Η πλευρά της πόρτας.

2. Μπαίνοντας από την πόρτα, δεξιά έχουμε το πάγκο του μπακάλικου

3. Αριστερά από την πόρτα και απέναντι από το πάγκο του μπακάλικου έχουμε τα ξύλινα βαρέλια και τον τοίχο με την κρεμάστρα.

4. Απέναντι από την είσοδο του μπακάλικου είναι ένας μικρός πάγκος που κάνει καφέ ο Ζήκος και υπάρχει η είσοδος της αποθήκης.

Βγαίνοντας από την πόρτα αριστερά ο τοίχος κάνει μια γωνία και υπάρχει χώρος για ένα τραπέζι. Το τραπέζι που έκατσε να πιει ούζο ο «γατομούστακος».

Αυτή η γωνία, του τοίχου δεν υπάρχει στο κτήριο του ουζερί «Ακροβάτης»

https://www.google.com/maps/

Ακόμη, το πλάτος του δρόμου που φαίνεται από την πόρτα και η απόσταση μέχρι το απέναντι κτήριο είναι πολύ μικρή, στοιχείο που δείχνει πως τα γυρίσματα έχουν γίνει σε στούντιο.

Όπως διαβάζουμε στο δημοσίευμα του 2010 στην ESPRESSO, οι ιδιοκτήτες του καταστήματος δεν γνώριζαν πως το κατάστημά τους είναι το παντοπωλείο που γυρίστηκε η ταινία και τους ενημέρωσε κάποιος δημοτικός σύμβουλος, τέσσερις μέρες πριν τα εγκαίνια του ουζερί. Αυτό είναι και το μοναδικό στοιχείο, που στηρίχτηκε ο ισχυρισμός πως το ουζερί «Ακροβάτης» είναι το μπακάλικο όπου ο Ζήκος μάλωνε με τον κυρ. Παντελή.

Επικοινωνήσαμε με την εταιρία παραγωγής της ταινίας, τον κινηματογραφικό οργανισμό Καραγιαννης – Καρατζόπουλος, όπου και μας επιβεβαίωσαν πως τα γυρίσματα του παντοπωλείου έγιναν στα στούντιο της Finos Film.

Παρά τα δημοσιεύματα που υπάρχουν εδώ και 7 χρόνια και τους ισχυρισμούς στο πρόσφατο αφιέρωμα στην τηλεόραση και την εκπομπή ΣΟΥΚΟΥ, τα γυρίσματα στο μπακάλικο του κυρ Παντελή δεν έγιναν στο ουζερί «Ακροβάτης», αλλά στα στούντιο της ΦΙΝΟΣ ΦΙΛΜ.

Πιθανότατα κάποια από τα εξωτερικά γυρίσματα να έχουν γίνει στην περιοχή, γιατί τα γραφεία της ΦΙΝΟΣ ΦΙΛΜ ήταν λίγα στενά πιο πέρα και έτσι να δημιουργήθηκε ο μύθος πως το σημερινό ουζερί «Ακροβάτης» είναι το παλιό μπακάλικο του Ζήκου.

http://ellinikahoaxes.gr

Εν Αθήναις “Προμηθευτές της Βασιλικής Αυλής”

Σε πολλά τρόφιμα και ποτά εκείνα τα χρόνια οι συσκευασίες έγραφαν “Προμηθευτές της Βασιλικής Αυλής” και είχαν το Εθνόσημο.

Πήγαινες λοιπόν στον μπακάλη να αγοράσεις μακαρόνια και διάλεγες εκείνη την μάρκα που υποτίθεται ότι έτρωγε ο Βασιλιάς και οι Αυλικοί.

Χόρταινες ρε αδερφέ ένοιωθες άρχοντας μέσα στην κάμαρα της δικής σου αυλής πίσω από την Ομόνοια ήσουν αυλικός έστω και με μικρό “α”.

Η Αυλή βέβαια έτρωγε κι άλλα τρόφιμα που δυστυχώς οι ένοικοι της άλλης αυλής τα βλέπανε στο σινεμά στα επίκαιρα.

Η Αυλή δεν γνώριζε το κατεψυγμένο κρέας Νέας Ζηλανδίας τύπου Γκοτζίλα που έβραζε στην γκαζιέρα ώωωωρες την ανάμικτη φυτίνη γιατί το φρέσκο βούτυρο ήταν ακριβό.

Υπήρχε μπύρα που έγραφε “Προμηθευτής της Βασιλικής Αυλής” στα κουτούκια παρήγγελνες και μια Βασιλικιά στον κάπελα.

Πολλά τα ευτράπελα τότε.

Η μπύρα έφερνε ανάγκη για τουαλέτα.

“Πάω εκεί που και ο Βασιλιάς πάει μόνος του και ήπια και την ίδια μπύρα μ΄αυτόν πού διαφέρουμε;”

“Γειά ρε Άνακτα” απαντούσε η παρέα και δώστου γέλια.

Ένας Γερμανός καταχραστής στην Αθήνα του 1895

Ο βαρόνος (που κρύφτηκε στην Αθήνα) προκάλεσε γενικό ξεσηκωμό κατά της κυβέρνησης Δηλιγιάννη, η οποία υπέκυψε στους ταπεινωτικούς (για την εθνική κυριαρχία της χώρας) εκβιασμούς του αυτοκράτορα Γουλιέλμου

O Χαμμερστάιν προσπάθησε να μην είναι αναγνωρίσιμος, ξυρίζοντας το μουστάκι του.

Ένας παραχαράκτης και καταχραστής Γερμανός βαρόνος, ο Γουλιέλμος Χαμερστάιν (Wilhelm Joachim Baron von Hammerstein 1838-1904), ερχόταν να διακόψει το δημιουργικό πυρετό που ζούσαν οι Έλληνες στα τέλη του 1895, όταν ετοιμάζονταν για τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αναστάτωσε την Ελλάδα και τη Γερμανία, έγινε το πρώτο θέμα συζήτησης σε Βερολίνο και Αθήνα, προκάλεσε διπλωματικό επεισόδιο και ανάγκασε το σύνολο των Αρχών να ασχοληθούν με το πρόσωπό του. Οργισμένος ο αυτοκράτορας Γουλιέλμος, ανάστατα τα υπουργεία Εξωτερικών της Γερμανίας και της Ελλάδος, ενώ το σύνολο των ανδρών της Αστυνομίας, συνεπικουρούμενο από αξιωματικούς του Στρατού, χτένιζε ένα ένα τα κτίρια των Αθηνών!

Ο υπουργός Εξωτερικών Αλέξανδρος Σκουζές.

Ο 57χρονος βαρόνος Χαμερστάιν, απόγονος αρχαίου οίκου ευγενείας της Πρωσίας, είχε ατυχήσει στις τραπεζικές και χρηματιστηριακές επιχειρήσεις του. Η ηχηρότατη «κανονιά» που έριξε συνοδεύτηκε από μεγάλη και δόλια χρεοκοπία, η οποία συντάραξε την οικονομική ζωή της Γερμανίας, την οποία εγκατέλειψε παίρνοντας μαζί του και το τεράστιο ποσόν του ενός εκατομμυρίου χρυσών μάρκων. Ο εν λόγω βαρόνος είχε δυναμική παρουσία στην πολιτική ζωή της Γερμανίας, αφού υπήρξε ένας από τους ηγέτες του συντηρητικού κόμματος και πρωτοπόρος του αντισημιτισμού. Επίσης ήταν επί δεκατέσσερα χρόνια διευθυντής της «Εφημερίδος του Σταυρού» που εκπροσωπούσε τα συμφέροντα των γαιοκτημόνων. Εκμεταλλευόμενος μάλιστα τις ιδιότητές του είχε φροντίσει να αποσπάσει μεγάλα ποσά από οπαδούς του κόμματός του και προμηθευτές της εφημερίδας του.

H σύλληψη του βαρόνου Χαμερστάιν στο δωμάτιο του ξενοδοχείου «Αθήναι» (κατά άλλους Στάδιον).

Οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εφημερίδες ασχολήθηκαν με το σκάνδαλο, ενώ τα καλύτερα λαγωνικά της γερμανικής αστυνομίας ξαμολήθηκαν για να τον εντοπίσουν έχοντας προσωπικές εντολές του αυτοκράτορα. Ο Γουλιέλμος είχε κάθε λόγο να είναι έξω φρενών, αφενός, λόγω των τίτλων ευγενείας του βαρόνου και, αφετέρου, λόγω του θορύβου που είχε ξεσηκωθεί από τον γερμανικό Τύπο, ο οποίος ξιφουλκούσε εναντίον του συνόλου των ευγενών της χώρας. Μεταξύ άλλων κατηγορούσαν το υπουργείο Δικαιοσύνης ότι σκόπιμα τον άφησε να διαφύγει και δεν επέδειξε ανάλογο με το μέγεθος της υπόθεσης ενδιαφέρον. Άνδρες της γερμανικής αστυνομίας απλώθηκαν σε όλους τους πιθανούς προορισμούς του βαρόνου. Είχαν πληροφορίες ότι θα προσπαθούσε να χαθεί σε κάποια από τις πρωτεύουσες της Ανατολής, οπότε άρχισαν τις έρευνές τους από την Κωνσταντινούπολη και την Αθήνα ως την Αλεξάνδρεια και το Κάιρο.

Ο Γερμανός αυτοκράτορας Γουλιέλμος.

Τελικά ανακάλυψαν ότι όλες οι πληροφορίες και οι δρόμοι οδηγούσαν στην Αθήνα. Χωρίς να ενημερώσουν κανέναν επισήμως, οι Γερμανοί πράκτορες ανακάλυψαν τον βαρόνο να απολαμβάνει τις χαρές της ελληνική πρωτεύουσας. Έμενε σε ένα από τα δωμάτια του Ξενοδοχείου «Αθήναι» – κατ’ άλλους ξενοδοχείο «Στάδιον»- της οδού Σταδίου χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο «Δόκτωρ Γουλιέλμος Έρβερτ» και εμφανιζόμενος ως συγγραφέας και ανταποκριτής γερμανικών εφημερίδων. Η ελληνική κυβέρνηση και ακόμη περισσότερο η ελληνική αστυνομία δεν γνώριζαν τίποτε για το θέμα, αφού οι πράξεις του Χαμερστάιν δεν παρουσίαζαν ενδιαφέρον για τη χώρα μας. Αλλά ξαφνικά η ξένη αυτή υπόθεση πήρε το χαρακτήρα ελληνικού πολιτικού σκανδάλου. Ο πρεσβευτής της Γερμανίας στην Αθήνα κάλεσε στην κατοικία του τον υπουργό Εξωτερικών Αλέξανδρο Σκουζέ, υποχρεώνοντάς τον μάλιστα να εγκαταλείψει στη μέση το χορό στον οποίο βρισκόταν. Απαίτησε δε την άμεση σύλληψη του Χαμερστάιν στο όνομα της αυτού μεγαλειότητος του αυτοκράτορα και την παράδοσή του στους άνδρες της γερμαν
ικής μυστικής αστυνομίας.

Αμέσως ενημερώθηκε ο πρωθυπουργός Θεόδωρος Δηλιγιάννης, ο οποίος βρέθηκε μπροστά σε τεράστιο δίλημμα. Η απαίτηση του ισχυρού κράτους δεν στηριζόταν στις προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου, διότι μεταξύ Γερμανίας και Ελλάδος δεν υπήρχε σύμβαση αμοιβαίας έκδοσης εγκληματιών ή κάποια συμφωνία στην οποία να μπορούσε να στηριχτεί η έκδοση του Χάμερστάιν. Ο πρωθυπουργός προσπάθησε να αρνηθεί ευγενικά γνωρίζοντας ότι θα ξεσπούσε πολιτική κρίση.

Αλλά οι πιέσεις που δέχτηκε στην αρχή η ελληνική κυβέρνηση μετατράπηκαν αργότερα σε απειλές, ακόμη και για την εθνική κυριαρχία της χώρας μας! Ο Γερμανός πρέσβης ανακοίνωσε στον Δηλιγιάννη ότι προέβαιναν οι ίδιοι στη σύλληψη του Χαμερστάιν εντός των Αθηνών, οπότε θα αναγκαζόταν η κυβέρνηση να υποκύψει.

Ο Θ. Δηλιγιάννης έδωσε τις σχετικές εντολές στον Αλ. Σκουζέ και τον αρχηγό της Αστυνομίας. Την επομένη ο αστυνόμος της συνοικίας Νεαπόλεως, ο υπολοχαγός του Πεζικού Αριστείδης Τσακίρης, έχοντας μαζί τους μια κουστωδία χωροφυλάκων, συνέλαβαν τον Χαμερστάιν στο κρεβάτι του ξενοδοχείου.

Ο βαρόνος δεν έφερε αντίσταση αλλά και οι Έλληνες ήταν προσεκτικοί και προσπάθησαν να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις. Τον χαρακτήρισαν «επικίνδυνο διά την δημόσιαν τάξιν», αλλά δεν τον εξέδωσαν αμέσως. Τον μετέφεραν στον Πειραιά και τον επιβίβασαν σε ένα αυστριακό ατμόπλοιο με προορισμό το Πρίντεζι. Ο Χαμερστάιν βρισκόταν πλέον –σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο– επί αυστριακού εδάφους, οπότε συνελήφθη αμέσως από τους Γερμανούς αστυνομικούς.

Όσα ακολούθησαν δεν είναι δυνατόν να περιγραφούν. Ο ελληνικός λαός μόλις έμαθε τα συμβάντα από τις εφημερίδες θεώρησε την πράξη της κυβέρνησής του ταπεινωτική για την εθνική αξιοπρέπεια. Οι πανεπιστημιακοί καθηγητές γνωμοδοτούσαν για τις κυβερνητικές ενέργειες και ο Τύπος περίμενε ότι οι βουλευτές θα απέσυραν την εμπιστοσύνη τους και θα έριχναν την κυβέρνηση. Σχεδόν το σύνολο των εφημερίδων κατηγόρησε την κυβέρνηση «δι’ ευτέλειαν», «γκιαουρισμό» και «αναξιοπρέπεια». «Υπήρξε πράξις άνανδρος και δουλόφρων», έγραψε ο Θέμος Αννινος στην εφημερίδα «Το Άστυ» αποδίδοντας στον υπουργό Εξωτερικών το παρατσούκλι «Φον δερ Σκουζές»! Ο σατιρικός Τύπος ξιφουλκούσε κάνοντας λόγο για αντισυνταγματικές ενέργειες και υποστηρίζοντας πως στην Ελλάδα είναι ελεύθερος «άμα πατήση το έδαφος αυτής ως και αυτός ο πουλημένος δούλος». Τα δίστιχα έδιναν και έπαιρναν: «Το Σύνταγμα είναι μάνδρα που την φυλάγουν όλοι / και την καταπατούνε οι κύριοι μαργιόλοι»! Τον Απρίλιο 1896 ο Χάμερστάιν καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης τριών ετών. Αποφυλακίστηκε το 1899 και απεβίωσε το Μάρτιο 1904 στο Charlottenburg σε ηλικία 66 ετών.

http://mikrosromios.gr

Μικρά ποτάμια-χείμαρροι και πηγές της αρχαίας και νεότερης Αθήνας

Πού βρισκόταν ο Βοϊδοπνίχτης; – Πώς λεγόταν το ποταμάκι που περνούσε κάτω από την οδό Βουκουρεστίου – Τι έγραφε ο Στράβωνας για τον Ηριδανό που ρέει στο Μοναστηράκι – Και μια μικρή λίμνη μέσα στην Αθήνα

Με αφορμή το καταπληκτικό άρθρο, ένα από τα πάμπολλα του Θωμά Σιταρά για τον Ιλισό, “Στις όχθες του Ιλισού τα χρόνια τα παλιά”, σκεφτήκαμε να αναφερθούμε σε μερικά μικρότερα ποτάμια, χειμάρρους και πηγές, που υπήρχαν στην Αθήνα από την αρχαιότητα ως και τον περασμένο αιώνα, οπότε καλύφθηκαν (όπως ο Ιλισός αλλά και ο Κηφισός σε μεγάλο μέρος του), προκειμένου να γίνουν δρόμοι.

Βέβαια, οι πηγές δεν καλύφθηκαν, αλλά σίγουρα δεν έχουν την παλιά μορφή τους. Ούτε και τα ποταμάκια και οι χείμαρροι έπαψαν να υπάρχουν. Πλέον όμως, η κοίτη τους δεν είναι ορατή. Ας δούμε λοιπόν τα σημαντικότερα από αυτά.

Γνωστότερος απ’ όλους τους “μικρούς” ποταμούς της Αθήνας είναι ο Ηριδανός. Οι πηγές του και η πορεία που ακολουθούσε έγιναν γνωστές μετά το 1992, από τις ανασκαφές για τα έργα του μετρό. Ο Ηριδανός πήγαζε από τη νότια πλαγιά του Λυκαβηττού, έρεε νοτιοανατολικά προς τη σημερινή πλατεία Συντάγματος, κατηφόριζε προς τον Κεραμεικό και έβγαινε από την πόλη στο ύψος της Ιερής Πύλης (αφετηρία της αρχαίας Ιεράς Οδού). Ο Παυσανίας στα “Αττικά”, τον αναφέρει σαν παραπόταμο του Ιλισού, ενώ ο Στράβωνας, στα “Γεωγραφικά”, γράφει ότι “είναι άξιος γέλιου αυτός που έγραφε ότι οι κόρες των Αθηναίων αντλούσαν καθαρό νερό από τον Ηριδανό, του οποίου τα νερά ήταν τόσο ακάθαρτα, που ούτε τα ζώα που έβοσκαν κοντά του δεν πλησίαζαν”. Αναφερόταν σε όσα έγραφε ο Καλλίμαχος στο μη σωζόμενο έργο του “Συναγωγή ποταμών”.

Στα χρόνια του αυτοκράτορα Αδριανού (117-138), ο Ηριδανός εγκιβωτίστηκε. Στο Μοναστηράκι, είναι πλέον ορατή η εγκιβωτισμένη κοίτη του, ενώ ορατός είναι ο ποταμός στον Κεραμεικό, στο σημείο της Ιεράς Πύλης.

Ο Αλασσώνας ήταν παραπόταμος του Ιλισού, που πήγαζε από τον Υμηττό και έρεε στην περιοχή του σημερινού Παγκρατίου. Σήμερα, η κοίτη του έχει καλυφθεί από τις οδούς Φρύνης, Καλλίπου, Σπ. Μερκούρη, Αρχελάου και Αμύντα. Πιθανότατα, το όνομα Αλασσώνας είναι παραφθορά του αρχαίου Ελάσσων.

Ο Βοϊδοπνίχτης ήταν χείμαρρος που πήγαζε από τον Λυκαβηττό και χωριζόταν σε δύο κλάδους. Ο ένας περνούσε από τη σημερινή οδό Δημοκρίτου κι ο άλλος από την οδό Λυκαβηττού. Στη σημερινή οδό Ακαδημίας, ενώνονταν σ’ ένα ρέμα που είχε κατεύθυνση προς την οδό Σταδίου. Στο Αρσάκειο χυνόταν σε άλλα ρέματα.

Το Διαβολόρεμα ήταν χείμαρρος που υπήρχε βόρεια του Γηροκομείου. Μέσω του ρέματος αυτού, τα νερά της Πεντέλης κατέληγαν στον Ιλισό.

Ο Κυκλοβόρος ήταν ορμητικός χείμαρρος ο οποίος μάλιστα αναφέρεται κι από τον Αριστοφάνη. Σχηματιζόταν τον χειμώνα από τα βροχόνερα που συγκεντρώνονταν στις νοτιοδυτικές πλαγιές των Τουρκοβουνίων, χωριζόταν σε δύο κλάδους οι οποίοι παρακάτω ενώνονταν ξανά. Ο Κυκλοβόρος περνούσε με θόρυβο στη σημερινή οδό Μάρνη και συνέχιζε την πορεία του προς το Μεταξουργείο.Τελευταία αναφορά στον Κυκλοβόρο γίνεται από περιηγητή του 19ου αιώνα.

Άλλος ποταμός για τον οποίο γνωρίζουμε μόνο ότι βρισκόταν ανατολικά του Κηφισού, ήταν ο Σκίρος.

Κοντά στον Κυκλοβόρο, βρισκόταν ο χείμαρρος του Αγίου Στυλιανού που διερχόταν από την πλατεία του Γκύζη και συνέχιζε προς την οδό Στουρνάρη και την Πλατεία Βάθη. Λέγεται μάλιστα ότι ο χείμαρρος αυτός “ευθύνεται” για το πλημμύρισμα των υπογείων του Πολυτεχνείου και την καταστροφή ιστορικών αρχείων.

Το… Χεζοπόταμο (συγγνώμη για τη λέξη, έτσι λεγόταν!), ήταν χείμαρρος που κατέβαινε από τον Λυκαβηττό και σχηματιζόταν στη σημερινή οδό Δημοκρίτου για να καταλήξει διαμέσου των σημερινών οδών Δημοκρίτου και Βουκουρεστίου, στον Βοϊδοπνίχτη, που αναφέραμε παραπάνω, ο οποίος περιέβαλε την ανατολική πλευρά του τείχους της αρχαίας Αθήνας.

Το ίδιο όνομα με τον χείμαρρο (καταλάβατε νομίζουμε…) είχε και η περιοχή της σημερινής οδού Βουκουρεστίου.

Η Μπουμπουνίστρα βρισκόταν πάνω από την πλατεία Συντάγματος κοντά στη Βουλή! Στη συμβολή των σημερινών οδών  Όθωνος και Αμαλίας, υπήρχε μια κρήνη, το νερό της οποίας καθώς έτρεχε… μπουμπούνιζε. Από εκεί διοχετευόταν και στο τουρκικό λουτρό που υπήρχε παλιά στη διασταύρωση των οδών Αγίας Φιλοθέης και Νικοδήμου.

Η Στέρνα Γάσπαρη βρισκόταν στη διασταύρωση των σημερινών οδών Καλλιφρονά και Αγίας Ζώνης. Εκεί, παλιά, υπήρχε πηγή και τρεις στέρνες, από τις οποίες προμηθεύονταν νερό οι κάτοικοι των Άνω Πατησίων. Ο Αθηναίος γιατρός Δημήτριος Γάσπαρης ήταν πρόξενος της Γαλλίας και έζησε από τα μέσα του 18ου αιώνα ως και μετά το τέλος της Επανάστασης του 1821.

Τέλος, ο Βούθουλας ήταν μια μικρή λίμνη που βρισκόταν κάτω απ’ τον καταρράκτη που σχημάτιζαν τα νερά στη συμβολή των δύο παλιών βραχιόνων του Ιλισού, στη συμβολή των οδών σημερινών οδών Καλλιρρόης και Βουλιαγμένης, κοντά στην εκκλησία της Αγίας Φωτεινής. Η λίμνη αυτή έμοιαζε με μεγάλο λάκκο (από εκεί και το όνομα της βούθουλας= λάκκος, από την αρχαία λέξη βόθυνος= λάκκος), είχε νερό και τους καλοκαιρινούς μήνες. Συχνά, παιδιά από τις γύρω γειτονιές πήγαιναν εκεί και κολυμπούσαν (μάλιστα το 1868 ένα δεκάχρονο παιδί πνίγηκε εκεί), ενώ και νεαρές κοπέλες πήγαιναν για να πλύνουν τα ασπρόρουχά τους.

Αυτά τα στοιχεία μπορέσαμε να βρούμε για άλλα ποτάμια, χειμάρρους, πηγές και… μια λίμνη της Αθήνας του παρελθόντος.

Βασική πηγή μας ήταν το έξοχο βιβλίο του Γιάννη Καιροφύλα “Τοπωνύμια της Αθήνας, του Πειραιά και των Περιχώρων”, εκδόσεις Φιλιππότη, Αθήνα 1995.

Σημαντικό και το σχετικό άρθρο που δημοσίευσαν «Τα Νέα» , στις 4/7/2009, απ΄ όπου και ο κατατοπιστικός χάρτης.

Κι ένα μεγάλο “ευχαριστώ” και πολλά “μπράβο” ξανά, στον κύριο Θωμά Σιταρά που μας έδωσε την αφορμή να μάθουμε κι εμείς μαζί με τους αναγνώστες του protothema.gr, τόσα ενδιαφέροντα, πιστεύουμε, στοιχεία!

Χρησιμοποιούμε cookie για την εξατομίκευση περιεχομένου και διαφημίσεων, την παροχή λειτουργιών κοινωνικών μέσων και την ανάλυση της επισκεψιμότητάς μας. More Info | Close